Làm gì khi áp lực thi cử ảnh hưởng tới kết quả thi?

Mấy ngày gần đây, khi những kỳ thi học kỳ và chuyển cấp đang cận kề , hộp thư của Hải Yến liên tục nhận được những lời tâm sự đầy lo âu của các bậc làm cha làm mẹ. Trong số đó, có một câu hỏi của một người mẹ khiến tôi thấy rằng mình nên chia sẻ rộng rãi chứ không chỉ riêng với người mẹ ấy:

“Chị ơi, bạn nhà em sắp thi mà dạo này cứ ngồi vào bàn học là lại lo sợ rồi khóc lóc. Có phải cháu đang bị làm sao không chị?”

Nếu ngày thường con vẫn ăn ngủ, sinh hoạt hay trò chuyện bình thường, nhưng cứ đối diện với sách vở là lo sợ đến phát khóc, thì có thể con đang phải chịu đựng một áp lực thi cử trầm trọng. Đối với các bạn nhỏ dưới 10 tuổi, đây là độ tuổi dễ khóc dễ cười; nhưng nếu con bạn đã lớn hơn mà xuất hiện tình trạng này, ba mẹ tuyệt đối không được chủ quan.

Hệ lụy: Khi mây mù che khuất trí tuệ

Với kinh nghiệm nhiều năm đồng hành và lắng nghe các sĩ tử, Hải Yến nhận ra một sự thật: áp lực thi cử không phải là một khối vô hình. Nó được cấu thành từ những mô thức tâm lý rất rõ ràng mà có thể gọi là 5 đám mây tiêu cực. Chính những đám mây này đang từng ngày che lấp đi “mặt trời trí tuệ” và năng lực vốn có của các con.

Đó là:
1. Cảm xúc tiêu cực
2. Suy nghĩ tiêu cực
3. Niềm tin giới hạn
4. Mâu thuẫn nội tâm
5. Thói quen xấu

Hải Yến đã chia sẻ rất chi tiết về 5 đám mây tiêu cực, bạn có thể xem lại tại link này nhé!

Khi năm đám mây tiêu cực bủa vây liên tục qua các đợt thi thử và bài kiểm tra , chúng sẽ tích tụ thành một “cơn bão tâm lý” bẻ gãy nội lực của các con. Với góc nhìn tâm lý, Hải Yến xin cảnh báo đến ba mẹ những hệ lụy trực tiếp và nguy hại sau:

• Hiện tượng “Trắng não” (Mất kết nối tri thức)

Đây là đỉnh điểm của áp lực phòng thi. Trong khoảnh khắc quyết định chỉ 60 hay 120 phút , mây mù che khuất hoàn toàn trí tuệ, bẻ gãy khả năng kết nối với tri thức trong trí nhớ ngắn hạn và dài hạn. Các con bỗng thấy mình như một tờ giấy trắng.

Theo một nghiên cứu từ Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) về áp lực phòng thi (Test Anxiety), khi cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng tột độ, vùng dưới đồi sẽ kích hoạt tuyến thượng thận tiết ra lượng lớn hormone Cortisol. Sự giải phóng ồ ạt Cortisol này làm tê liệt hoạt động của vùng vỏ não trước trán (Prefrontal Cortex) – nơi chịu trách nhiệm về tư duy logic và truy xuất ký ức.

Đó là lý do vì sao khi ở trong phòng thi kiến thức cứ như trôi tuột, lẩn trốn mất ; nhưng vừa bước ra khỏi cửa, đọc lại đề, Cortisol giảm xuống thì con lại nhận ra lẽ ra mình làm được.

• Sự kiệt sức và tự trách

Áp lực sinh ra lo lắng, lo lắng ngược lại nuôi béo áp lực. Vòng xoáy này không giúp con trưởng thành mà chỉ khiến con mệt mỏi, chán nản. Nghiên cứu về “Hội chứng bùng cháy học đường” (School Burnout) đăng trên Tạp chí Tâm lý học Giáo dục (Journal of Educational Psychology) chỉ ra rằng, áp lực kéo dài làm xói mòn lòng tự trắc ẩn.

Kết quả là khi làm bài không tốt, các con quay sang tự trừng phạt bằng những lời tự trách độc hại: “Mình rất tệ”, “Mình là gánh nặng của bố mẹ”, “Mình làm thầy cô thất vọng”. Sự sụt giảm năng lượng này kéo sập hoàn toàn chiếc khiên phòng vệ tinh thần của sĩ tử.

• Mất cân bằng thể chất trầm trọng

Xung đột tâm lý không chỉ dừng lại ở suy nghĩ mà biểu hiện trực tiếp lên cơ thể bằng sự trì trệ, mệt mỏi. Các con rơi vào trạng thái neuron thần kinh lúc nào cũng “căng như dây đàn” , kéo theo chứng mất ngủ kinh niên hoặc thèm ngủ triền miên. Ba mẹ có thể nhận diện ngay qua giọng nói bất ổn của con: giọng dễ mất kiểm soát, run đi, tự nhiên nhỏ lại hoặc đột ngột quá lớn.

Khi thần trí mệt mỏi, não bộ đơ cứng và thể chất kiệt quệ , rõ ràng các con không thể có được trạng thái tốt nhất để bước vào trận đánh lớn.

Hành trình xua tan 5 đám mây tiêu cực, thắp sáng nội lực

Hải Yến luôn tin rằng mỗi sĩ tử đều sở hữu một “mặt trời” năng lực và trí tuệ rực rỡ. Tuy nhiên, trong mùa thi cử, mặt trời ấy tạm thời bị che khuất bởi 5 đám mây đen.

Để giải quyết tận gốc, chúng ta không thể dùng cách gồng mình học thêm hay thức khuya, vì theo học thuyết về Áp lực và Hiệu suất (Định luật Yerkes-Dodson), khi sự lo âu vượt quá mức tối ưu, hiệu suất trí tuệ sẽ sụt giảm nghiêm trọng. Thay vào đó, đây phải là một hành trình chuyển hóa nội lực dựa trên ba bước sau:

1. Nhận diện và soi chiếu qua “Khoảng dừng”: Khi cảm thấy bất ổn, các con cần chủ động tạo ra một khoảng dừng ngắn để quan sát xem đám mây nào đang bủa vây mình.

Phương pháp này dựa trên liệu pháp Nhận thức – Hành vi (CBT) và kỹ thuật Mindfulness (Tỉnh thức) được nghiên cứu rộng rãi bởi GS. Jon Kabat-Zinn (Đại học Y khoa Massachusetts). Nghiên cứu chứng minh việc gọi tên chính xác cảm xúc tiêu cực giúp làm dịu hoạt động của hạch hạnh nhân (vùng xử lý nỗi sợ của não bộ), từ đó lấy lại sự bình tĩnh.

2. Lắng nghe chuyên sâu để tìm gốc rễ: Những đám mây đen không tự nhiên sinh ra, chúng thường bắt nguồn từ những tổn thương cũ hoặc mô thức sai lệch được lặp lại từ quá khứ. Các kỳ vọng vô hình từ cha mẹ đôi khi vô tình kích hoạt nỗi sợ bị bỏ rơi hoặc sợ không được yêu thương ở trẻ. Việc lắng nghe chuyên sâu giúp con hiểu rõ căn nguyên để tự chữa lành.

Khi nội lực được chuyển hóa và giải phóng tối đa năng lực nội tại, kỳ thi sẽ không còn là một cuộc chiến sinh tử đầy sợ hãi, mà là cơ hội để con tự tin chinh phục mục tiêu của chính mình.

Chuyển hóa nội lực thay vì đối đầu: Tôi thường chia sẻ một hình ảnh ẩn dụ: Khi bước vào căn phòng tối, việc vung gươm chiến đấu với bóng tối là vô ích, cách duy nhất là hãy thắp lên một ngọn nến. Trong tâm lý học tích cực của Martin Seligman, việc tập trung vào vun bồi sự vững chãi, tự tin và tư duy phát triển bên trong sẽ giúp các năng lượng tích cực tự động đẩy lùi mây mù theo quy luật tự nhiên, thay vì tiêu tốn năng lượng để ức chế hay chống lại sự lo âu.

Hỗ trợ tâm lý cùng NHC Việt Nam: Khơi dậy bản lĩnh, rạng ngời tỏa sáng

Nếu ba mẹ và các con đã nỗ lực thử hết những phương cách tự thân mà Hải Yến vừa chia sẻ ở trên, nhưng những lo âu, sợ hãi và cảm giác kiệt quệ khi nghĩ đến kỳ thi vẫn bủa vây không dứt, thì đây là lúc chúng ta cần đến một sự can thiệp chuyên nghiệp.

Thời gian cận kề mùa thi không còn xa, chúng ta thực sự không có chỗ cho sự chần chừ hay trì hoãn.

Tại Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, Hải Yến cùng các cộng sự luôn miệt mài thiết kế và cung cấp các giải pháp gỡ rối vấn đề tâm lý chuyên sâu dành riêng cho các sĩ tử. Chúng tôi không dạy thay kiến thức, nhưng chúng tôi biết cách đồng hành để giúp các con tháo gỡ tận gốc 5 đám mây tiêu cực đang che lấp mặt trời trí tuệ.

Trong lộ trình chuyên biệt được thiết kế riêng cho từng khách hàng, các chuyên gia tâm lý NHC Việt Nam sẽ trực tiếp đồng hành, từng bước bẻ gãy các mô thức cũ và những niềm tin sai lệch vốn không còn tương hỗ cho mục tiêu của con. Để không còn cảm thấy mông lung rằng mình học để làm gì, thi để trở thành ai…

Đồng thời, chúng tôi hỗ trợ gỡ rối tận gốc những ám ảnh, lo âu, sợ hãi từ quá khứ, giải tỏa các mâu thuẫn nội tâm đang âm thầm bào mòn năng lượng sống từng ngày. Khi gạt bỏ được những gánh nặng vô hình đó, các con không chỉ lấy lại được nguồn năng lượng tích cực mà còn gầy dựng được một nội lực mạnh mẽ, vững vàng hơn.

Đã qua rồi cảnh tượng bố mẹ phải vò đầu bối rối, bất lực khi thấy con khổ tâm mà không biết làm thế nào. Vì sự hỗ trợ chuyên môn tại NHC không chỉ dành riêng cho các con mà cả ba mẹ cũng có thể tham gia đồng hành và học được cách bình an trong mùa thi của con.

Các chương trình hỗ trợ tâm lý sĩ tử tại NHC Việt Nam được xây dựng tập trung vào việc khơi dậy bản lĩnh tự nhiên bên trong mỗi đứa trẻ. Mục tiêu lớn nhất của chúng tôi là giúp các con bước vào phòng thi với một trạng thái bình an, một tâm hồn bình thản, và một sự rõ ràng, sắc bén trong tư duy lẫn niềm tin.

Bạn hay người thân có đang gặp rắc rối với áp lực thi cử như thế nào? Hãy chia sẻ xuống phần bình luận nhé. Hoặc nếu cần sự hỗ trợ của chuyên gia tâm lý, vui lòng liên hệ Hotline: 096 589 8008 hoặc đặt ngay lịch hẹn với Hải Yến tại đây.

Có thể bạn quan tâm:

• Tích cực độc hại và tích cực lành mạnh – Đâu là nội lực thật sự?
• Lớn lên cùng con – Trưởng thành trong chính mình
• Học hết sức hay kiệt sức: Đâu là ranh giới nguy hiểm?